Diyete başlamak, bir bağımlılıktan kurtulmak, aylardır, yıllardır ertelediğimiz bir işe girişmek ya da daha sürdürülebilir yaşamak için yeni yıl büyük bir motivasyon kaynağı. Yeni yılın başlangıcıyla hayatlarımızda temiz bir sayfa açmanın daha kolay olduğunu hissetmişizdir hep.
2026’nın en iyi başlangıcı ise kendimize şunu söylemek olabilir: Bu yıl dünyayı kurtarmıyoruz ama bir şeyi daha iyi yapıyoruz!
Yeni Yıl Motivasyonu Güzel Ama Geçici
Ocak ayının başında motivasyon oldukça yüksek. Yeni defter, yeni ajanda, yeni hedefler, yeni ben… Ama birkaç hafta sonra hayat kendi temposuna, bildiği yola geri döner. İşler, sorumluluklar, yorgunluklar kendini hatırlatır ve koyulan hedefler silinip gider.
Bu şekilde ilerlememesi için aslında önemli olan motivasyonu sonsuza kadar canlı tutmaya çalışmak değil, motivasyonu denklemden çıkarmak. Bir şeyi her gün düşünerek, kendimizi motive ederek, zorlayarak yapmak çok yorucudur, oysa motivasyona ihtiyaç duymayacak sistemler kurduğumuzda koyduğumuz hedefler hayatımızın bir parçası olur. Sürdürülebilirlik, istekten çok alışkanlıkla ayakta kalan bir durum, hem sürdürülebilir yaşam için hem değiştirmek istediğiniz diğer alışkanlıklar için.
Sürdürülebilirlik Bir Hedef Değil, Bir Yön
Sürdürülebilirlik çoğu zaman varılacak bir nokta gibi anlatılıyor. Sanki bir gün uyanacağız ve “tamam, oldum, artık sürdürülebilir yaşıyorum” diyeceğiz. Oysa gerçek hayatta bu böyle işlemiyor. Sürdürülebilir yaşam bir checklistten öte bir pusula gibi, sürekli küçük yön ayarlamalarıyla ilerleyen bir süreci ifade ediyor.
Bu yüzden “bu yıl sürdürülebilir yaşayacağım” hedefi koymak yerine “bu yıl bazı alışkanlıklarımı biraz daha iyi hâle getireceğim” hedefini koymak çok daha gerçekçi ve uygulanabilir. Hem de zihnin üzerindeki “yapılacak çok şey var” baskısını azaltıyor ve davranışın uzun vadeli olmasını sağlıyor.
Kendimize Dürüst Bir Soru Sormak: “Beni En Çok Yoran Ne?”
Sürdürülebilir yaşam herkesi farklı bir yerden zorlayabilir. Kimini alışveriş kısmı yorar, kimini yemek, kimini sürekli araştırma yapmak. Bu çok normal. O yüzden “en doğru olan” yerine “benim için en yapılabilir olan”ı bulmak önemli.
Yeni yılda sürdürülebilir yaşama bir adım atmak ya da derinleşmek isteyenler için belki de ilk adım şu soruyu sormaktır:
Sürdürülebilirlikte beni en çok yoran şey ne?
Bu soruya cevap verebildiğimizde her şeyi düzeltmeye çalışmak yerine o noktayı yumuşatabiliriz. Çünkü sürdürülebilirlik, kendini sürekli zorlayarak değil; hayata uyum sağlayarak ilerler.
Büyük Kararlar Yerine Küçük Kolaylıklar
Yeni yıl kararları genelde büyük olur; “artık hiç şunu yapmayacağım”, “hep bunu yapacağım.” gibi. Ama gerçek hayatta büyük kararlar vermek ve uygulamaya çalışmak insanı gerçekten çabuk yoruyor. Oysa küçük kolaylıklar çok daha kalıcı; aynı ürünü tekrar tekrar araştırmamak, güvendiğin birkaç seçeneği belirlemek, ürünlerini güvendiğin tek bir yerden almak, evde zaten kullandığın bir şeyi biraz daha uzun süre değerlendirmek gibi.
Bunlar küçük gibi görünen ama sürdürülebilirliği mümkün kılan adımlar. Hayatı zorlaştırmayan, aksine sadeleştiren seçimler.
Aslında Zaten Bir Şeyler Yapıyoruz
Çoğu zaman sürdürülebilirlik konuşulurken “bu konuyla ilgili hiçbir şey yapmıyorum” hissi yaşıyoruz ama biraz durup bakınca, aslında çoğumuz zaten bir şeyler yapıyoruz. Daha az alışveriş yapmak, bazı şeyleri tekrar kullanmak, israf etmekten rahatsız olmak, bazı ürünleri bilinçli seçmek gibi günlük hayat davranışları küçük gibi görünse de gerçek adımlar.
Yeni yıl, sıfırdan başlamak zorunda olduğumuz, kendimizi hep ya da hiçlerin arasında boğduğumuz bir an olmak zorunda değil. Belki de sadece zaten yapıyor olduğumuz şeylere yenilerini ekleyebilme gücünü bulabilmek için zaten yaptıklarımızı fark ettiğimiz bir zaman dilimi.
Bireysel Çaba Ne Kadar Etkili?
Burada dürüst olmak gerek, bir adım at dünya değişsin derken kastettiğimiz hiçbir zaman “bugün sen pet şişe satın almadın diye iklim krizi bitti!” değil. Hiçbir birey tek başına sistemi değiştiremez. Sürdürülebilirlik sadece bireyin omzuna yüklendiğinde hem adil değil, hem de gerçeklikten fersah fersah uzak.
Ama bu, bireysel çabanın önemsiz olduğu anlamına da gelmiyor. Tüketim alışkanlıklarının yarattığı talep piyasayı, piyasa da politikaları etkiler. Küçük tercihlerin birleştiği yerde büyük yön değişimleri olur. Yani atalarımızın da söylediği gibi damlaya damlaya göl olur.
Özetle, ben her şeyi yapayım, yapmayana da kızayım yerine yapabildiğim kadarını yapayım, herkesin yapabildiği kadarını kabulleneyim, küçük çabaları kutlayayım dersek sürdürülebilirlik yolculuğumuzun hem daha keyifli hem de daha uygulanabilir hale gelmesi mümkün!
Yeni Yıl İçin Gerçekçi Bir Davet
Bu yıl için belki de en sağlıklı hedef hayatı biraz daha az zorlayan, biraz daha bilinçli birkaç alışkanlık edinmek. Daha fazlasını almak yerine biraz durmak. Daha mükemmel olmak yerine devam edebilmek. Daha çok şey yapmak yerine bir şeyi daha iyi yapmak.
Çünkü bu yıl dünyayı kurtarmıyoruz ama bir şeyleri biraz daha iyi yapmaya niyetleniyoruz. Sürdürülebilirlik, tam da bu devam hâlinde anlamlı. Küçük adımlarla, iniş çıkışlarla, bazen durarak ama tamamen bırakmadan.
Sürdür, tüm Sürdüren’lere iyi yıllar diler! 🧑🎄